مقاله تعریف سازمان قضایی

مقاله تعریف سازمان قضایی

تعریف سازمان قضائی ‏
سازمان قضائی در معنای عام و کلی شامل تمامی تشکیلات قضائی در کشور است ‏که به امر دادرسی بین مردم و یا در ارتباط دولت با مردم و بالعکس اشتغال دارد. ‏بنابراین در این معنای عام و گسترده شامل تمامی دادگاهها و دادسراها میشود،اعم از ‏دادگاهها و دادسراههای عمومی دادگستری که به دعاوی حقوقی یا کیفری مردم ‏رسیدگی می کنند و بر اساس منطق حاکم در روزگاران حیات بدوی انسان،حق با زور ‏بوده است و عبارت معروف الحق لمن غلب از یادگارهای به جا مانده از آن دوران ‏تاریک از زندگی انسان ،حق با زور بوده است و عبارت معروف الحق لمن غلب از ‏یادگارهای به جا مانده از آن دوران تاریبک از زندگی انسان است ،در آن زمان هر ‏کسی تواناتر بود و قدرت بیشتری داشت بدیهی است که بهتر از دیگری می توانست به ‏آنچه مطلوب وی بود برسد،خواه حق با او بود و یا به ناحق موضوعی را مطالبه میکرده ‏است،به هر تقدیر اگر محق هم می بود ولی قدرت احقاق حق نمی داشت،بدیهی است ‏که توفیق احقاق حق را نمی یافت این مسائل منحصر به امور حقوقی نبوده است چرا ‏که در زمینه های کیفری نیز صادق بوده و کسانی که عضوی از خانواده آنها به وسیله ‏مجری به قتل می رسید با توسل به زور و قدرت خود و اقوام و بستگان خود در مقام ‏انتقام جوئی بر آمده و به جنگ و ستیز با مجرم می پرداختند ،بر می آمدند در واقع ‏گاهی همین حس انتقام جوئی از جائی ،موجب میشد که نه تنها خانواده بلکه طایفه و ‏قبیله اای که منجی علیه به آن تعلق داشت با قبیله و طایفه ای که جائی عنصر آن ‏بوده است جنگ و ستیزی سعبانه را آغاز می کردند که انجام آن مرگ و نابودی ‏چندین نفر انسان از دو قبیله منجر میشد.به هر تقدیر با پیدایش قانون در اجتماعات ‏بشری و زایش نور در آن ظلمات نبوده و تاریک زندگی و دوران بربریت و سبعیت به ‏مرور نظم و ترتیب و احقاق حق به وسیله مراجع قضائی جایگزین اعمال زور و قدرت ‏شخصی در تمامی زمینه های دعاوی و اختلافات حادث در زندگی بشر اعم از حقوقی ‏و کیفری شده و برای دادرسی در هر دو ‏
زمینه ،تشریفات و آئین ویژه ای وضع و مقرر گردید که به آئین دادرسی حقوقی ‏یا مدنی و آئین دادرسی کیفری موسوم شد .پس به جای توسل به زور و اعمال قدرت ‏شخصی ،مراجعه به دستگاه قضائی یا تشریفات خاص بند اول مرسوم گردید .‏
در رابطه با دادگستری در عهد باستان ایران و نیز سازمان قضائی و قوانین جزائی و ‏انواع کیفر در ایران بحث کنیم .کلمه (دات) در فارسی قدیم هخامنشی و اوستا به ‏معنی قانون است و همین کلمه در فارسی تبدیل به (داد) گردیده است .کلمه داتیک ‏،منسوب به (دات) به معنی داد و عدل است .قبل از اینکه اسکندر دانیال را نابود کند ‏در زمان هخامنشیان ،مغان و پیشوایان مذهبی مجری قانون و دادگستری ‏بودند.سیسرون خطیب رومی که در یک قرن پیش از میلاد می زیسته است می نویسد ‏مغان نزد ایرانیان از فرزانگان‌دانشمندان‌بشمارند،کسی‌پیش‌ازآموختن‌تعالیم مغان به ‏پادشاهی ایران نمی رسد. ‏
نیکولاس (از شهر دمشق) نوشته ،کورش دادگری و راستی را از دامغان آموخت و ‏نیز صدور حکم و قضاوت در حاکمات با مغن بوده است .در منابع خودمان هم همین ‏مشاغل از برای آنان معین شده است ،موبد اسمی که امروز هم به پیشوایان زرتشت ‏داده میشود. (همان کلمه مع است .غالبا در شاهنامه آمده (ص۱۰)که نویسنده و ‏پیشگویان تعبیر خواب‌واخترشناسی‌وپندواندرزاست و در بسیاری موارد طرف شور ‏پادشاه قرار می گرفتند.‏

‏سازمان قضائی در عهد هخامنشی

در ایران عهد هخامنشی ،تمام قدرتها و اختیارات و از جمله قوه قضائی زیر نفوذ ‏شاه بود با این حال شاه عمل قضاوت و انتخاب قضات را به یکی از دانشمندان ‏سالخورده واگذار میکرد پس از آن محکمه عالی بود که از هفت قاضی تشکیل میشد و ‏پائینتر محکه های محلی قرار داشت که در سراسر کشور تشکیل میشد،قوانین را ‏کاهنان وضع میکردند و تا مدت زیادی کار رسیدگی به دعاوی در اختیار ایشان ‏بود،ولی در زمان های متأخرتر مردان و زنانی جز از طبقه کاهنان به این گونه کارها ‏رسیدگی میکردند.در دعاوی ،جز آنها که اهمیت فراوان داشت غالباً ضمانت را می ‏پذیرفتند و در محاکمات از راه و رسم منظم خاصی پیروی می کردند.محاکم ،همانطور ‏که برای کیفر و پرداخت جزای نقدی حکم صادر می کردند،پاداش نیز می دادند و در ‏هنگام رسیدگی به گناه متهم کارهای نیک و خدمات او را نیز به حساب می ‏آوردند.برای آنکه کار محاکمات قضائی به درازا بکشد،برای هر نوع مدافعه مدت معینی ‏مقرر بود که باید در ظرف آن ‏
مدت حکم صادر شود و نیز به طرفین دعوی پیشنهاد سازش از طریق داوری میکردند ‏اختلاف به وسیله داور و به طور مسالمت آمیز حل شود چون رفته رفته سوابق قضائی ‏زیاد شد و قوانین طول و تفصیل پیدا کرد،گروه خاصی بنام سخنگویان قانون پیدا ‏شدند، که مردم در کارهای قضائی با آنها مشورت می کردند و برای پیش بردن دعاوی ‏خود از ایشان کمک می گرفتند.‏
در محاکمه ،سوگند دادن و واگذاشتن متهم به حکم الهی نیز مرسوم بود بدین ‏ترتیب که متهم را به کار سختی چون انداختن خویش در رودخانه یا نظیر آن وا می ‏داشتند تا در صورتی که بیگناه باشد از خطر برهد.رشوه دادن و گرفتن ،از گناههای ‏بزرگ بود و مجازات هر دو طرف اعدام بود.کمبوجیه فرمان داد تا پوست قاضی فاسدی ‏را کندند و بر جای نشستن قاضی در محکمه گسترده ،آنگاه فرزند همان قاضی را بر ‏مسند قضا نشاندند،تا پیوسته سرگذشت پدر را به خاطر داشته باشد و از راه راست ‏منحرف نشود.

قوانین جزائی و انواع کیفر

دکتر گیوشن می نویسد: دانشمندانی که متون متعددی را که از داریوش در ‏بیستون و تخت جمشید و شوش و نقش رستم باقیمانده مورد مداقه قرار داده ‏اند،وجوه تشابهی بین فرمانهای او و قوانین حمورابی تشخیص میدهند،این قوانین ‏مبنای کار مشاورین داریوش بوده ،این متون رسمی توسط الواح و پاپیروسها به کلیه ‏مراکز ایالات شاهنشاهی فرستاده میشد.در روی کتیبه هائی که در آرامگاه داریوش ‏است،این جمله به چشم میخورد: (من دوست دوستان خود بوده ام ) و در حقیقت ‏چنین بوده است داریوش مللی را که سر به فرمان او می نهادند مورد احترام قرار ‏میداد و آنها در اقامه کلیه رسوم و آداب و قوانین خود آزاد می گذاشت .وی در کتیبه ‏بزرگی که از او به یادگار مانده است ، چنین میگوید: ( آنچه بدی به کار رفته بود می ‏به خوبی بدل کردم،مناطقی که بین آنها ستیز و اختلاف بود و همدیگر را می کشتند ‏،آن نواحی به لطف اهورامزدا دیگر همدیگر را نمی کشند،دیگر قوی ضعیف را نمیزند ‏و غارت نمی کند) .از این جملات پیداست که داریوش اهمیت بسیار به نظم و ثبات و ‏اجرای عدالت میداد و قوانین او مدتی دراز، پس از پایان شاهنشاهی برقرار ماند.‏
هردوت میگوید: قضات شاهی که از پارسیان انتخاب میشدند،وظیفه خود را تا دم ‏مرگ انجام می دادند،مگر آنکه بر اثر عدم اجرای عدالت، از کار بر کنار شوند.آنان در ‏محکمه داوری می کنند،قوانین ملی را تعبیر و تفسیر می نمایند و در همه امور ‏تصمیم می گیرند).‏

در کورش نامه میخوانیم که کورش از قول استات خود میگوید:‏

عدالت آن است که به مقتضای قانون و حق باشد و هر چه از راه حق منحرف شود ‏ستم و بی عدالتی است ،قاضی عادل آن است که فتوایش به اعتبار قانون و مطابق ‏حق باشد. ‏
به عقیده استد،داریوش میخواست ،در دادگستری و تنظیم قوانین همپایه ‏حمورابی باشد،و وقتی که قوانین عصر داریوش را با مجموعه قوانین عصر حمورابی ‏مقایسه میکنیم به اندازه آنها در بکار بردن واژه و جمله بندی همانند می یابیم که به ‏ما ثابت میشود که کشوردار جوان ،داریوش از کشور دار کهن تر (حمورابی ) تقلید می ‏کرده است .‏
داریوش مجموعه قوانین خود را بر چرمها نوشت و برای همه ملل تابع و ‏سرزمینهای دور و نزدیک فرستاد و قوانین او تا ۲۱۸ قبل از میلاد ،همچون قانون ‏حاکم پایدار بود.‏

ویل دورانت فهرست کوچکی از جرائم و کیفرها ذکر میکنند:‏

بزه های کوچک را با شلاق زدن از ۵ تا دویست ضربه کیفر می دادند.هر کس ‏سگ چوپانی را مسموم میکرد دویست ضربه شلاق مجازات داشت و هر کس دیگری ‏را به خطا میکشت مجازاتش ۹۰ ضربه تازیانه بود.برای تأمین حقوق قضات غالباً به ‏جای شلاق زدن از بزهکاران جریمه نقدی گرفته میشد و هر ضربه شلاق را با مبلغی ‏معادن ۶ روپیه مبادله می کردند.گناهان بزرگتر را با داغ کردن و ناقص کردن عضو، یا ‏بریدن دست و چشم کندن و به زندان افکندن و کشتن ،مجازات می کردند.‏
قانون ،کشتن را در برابر بزه کوچک حتی بر شخص شاه ممنوع کرده بود، ولی ‏خیانت به وطن و هتک ناموس و کشتن و استمناء و لواط و سوزاندن یا دفن کردن ‏مردگان و تجاوز به حرمت کاخ شاهی نزدیک شدن با کنیزان شاه ،یا نشستن بر تخت ‏وی یا بی ادبی به خاندان سلطنتی کیفر مرگ داشت ،در اینگونه حالات ،گناهکار را ‏مجبور میکردند زهر بنوشد یا او را به چهارمیخ می کشیدند یا به دار می آویختند و یا ‏سنگسارش می کردند،یا جز سر بدن او را در خاک می کردند یا سرش را میان دو ‏سنگ بزرگ می گرفتند.‏ و……………..


مقاله تعریف سازمان قضایی با کیفیت عالی آماده خرید اینترنتی میباشد. بلا فاصله پس از خرید، دکمه دانلود ظاهر خواهد شد. فایل مقاله به ایمیل شما نیز ارسال خواهد گردید.


اولین نفر باشید

نظر شما